Odprawa przedmeczowa w młodszych kategoriach wiekowych

Zbiórka godzinę przed meczem. Przywitanie z kolegami z drużyny, kilka żartów, luźne rozmowy o tym co słychać, w co ostatnio graliśmy na komputerze i konsoli. Nagle pojawia się trener z kluczem do szatni i zaprasza nas do środka mówiąc “przebieramy się, zaraz do Was przyjdę i porozmawiamy o meczu”. Robi się poważnie. Myślę o tym czy na pewno wziąłem ochraniacze, czy nie zapomniałem spodenek. Na szczęście mam wszystko! Zaczynam się lekko stresować. Dzisiaj gramy przecież kolejny mecz. To coś innego niż trening, dużo większe emocje. Będziemy mierzyć się z innym zespołem, ciekawe czy dobrze grają? Jestem trochę niewyspany, nie mogłem zasnąć, myślałem o dzisiejszym meczu. Jestem już przebrany. W szatni robi się cicho, nie rozmawiamy o głupotach, jesteśmy skupieni na meczu. Nogi zaczynają mi lekko drżeć, zaraz przyjdzie trener i zrobi odprawę.

Spotkanie z zawodnikami w szatni przed meczem to rytuał w piłkarskim świecie. Gdy nasi zawodnicy są w odpowiednim wieku to aby się rozwijać muszą doświadczać rywalizacji z innymi zespołami. Trzeba otwarcie powiedzieć, że do rywalizacji, której efektem ma być zwycięstwo, przygotowujemy naszych graczy w procesie szkoleniowym. PZPN wprowadził ostatnio zasadę o wykreśleniu wyników i klasyfikacji w młodszych kategoriach wiekowych. Ten zabieg miał na celu ochronę dzieci przed presją wyniku, którą nakładają na nich trenerzy. Nie miał on zlikwidować, jak niektórzy myślą, całkowicie presji związanej z rozgrywkami. Piłka nożna to sport, którego nieodłącznym elementem jest rywalizacja i chęć zwycięstwa. Uprawianie tego sportu wiąże się z pokonywaniem własnych barier, wyjściem ze strefy komfortu oraz presją. Musimy jednak pamiętać o tym, że jeśli od najmłodszych lat będziemy nękać zawodników koniecznością zwycięstwa. Gdy końcowy wynik spotkania postawimy ponad rozwój zawodnika, to “zabijemy” w młodych graczach chęć uprawiania naszego ukochanego sportu. Wróćmy jednak do tego co jest faktem. Szkolimy naszych zawodników po to, aby w przyszłości wygrywali mecze. Procesem kontroli postępu naszych zawodników oraz najlepszym środowiskiem do rozwoju jest rywalizacja z innymi zespołami.

Przed meczem trenerzy spędzają ostatnią chwilę ze swoimi zawodnikami, zanim zawodnicy sami będą musieli sobie poradzić na boisku. Ten czas nazywamy odprawą przedmeczową. Każdy z trenerów najlepiej zna swoją grupę i wie czego jej potrzeba przed przystąpieniem do meczu. Niektórzy potrzebują poważnej “pogadanki” aby odpowiednio skoncentrować się na meczu. Inni gracze oczekują od trenera pozytywnej energii, która pomoże im poradzić sobie z przedmeczowym stresem. Na to w jaki sposób się zachowywać w szatni nie ma złotego środka. Każdy z nas jest inny, każda grupa jaką szkolimy jest inna. Styl prowadzenia odprawy przedmeczowej musi być odpowiednio dobrany do grupy i sytuacji. Pamiętajmy o tym, aby zwracać się do młodych zawodników odpowiednim słownictwem. Kiedyś byłem świadkiem odprawy przedmeczowej w kategorii wiekowej U7. Odprawa odbywała się w jednej ze szkolnych klas (na turnieju nie było szatni i przebieraliśmy się z klasach). Na początku trener usadził wszystkich w ławkach, jak na lekcji w szkole. No i się zaczęło. Trener używał następujących zwrotów: “Wszystkie oczy na mnie! Nikt się nie odzywa! Jeśli zależy Wam na wygranej to teraz musicie mnie słuchać! Jeśli ktoś nie zamierza dać z siebie wszystkiego to dla mnie może się już teraz spakować i jechać do domu!”. Trener zapewne chciał aby zawodnicy skupili się na meczu, jednak sposób w jaki to zrobił był nieadekwatny do wieku zawodników. Dużo bardziej prawdopodobne było to, że jego zawodnicy zamiast odpowiedniej motywacji poczuli strach przed zbliżającym się spotkaniem. 

Aspekt emocjonalny i psychologiczny odprawy przedmeczowej to jedno. Druga sprawa to wskazówki taktyczne jakie chcemy przekazać naszym zawodnikom. Gdy mamy do czynienia z taktyką przed meczami w młodszych kategoriach wiekowych (do kategorii młodzika włącznie) musimy pamiętać o tym, że poziom skupienia naszych zawodników jest na niskim poziomie. Nasi gracze są w stanie skupić uwagę na trenerze na około 3-5 minut. Przypominam, że większość z naszych zawodników mocno przeżywa fakt rozgrywania meczu z innym zespołem, dlatego odprawa przedmeczowa musi być krótka i zrozumiała. Na turniejach często możemy spotkać trenerów, którzy na tablicy z magnesami omawiają kilkanaście rozwiązań taktycznych przed meczem (np. w kategorii U10). Po 25 minutowym monologu trener pyta swoich zawodników “Rozumiecie jak mamy grać?”. Zawodnicy, żeby nie wypaść źle przed swoim trenerem, odpowiadają “Rozumiemy!”. Nasi gracze tak naprawdę mało rozumieją, ponieważ dostali ogromny natłok informacji, którego zapamiętanie w ich wieku jest niemożliwe. Pamiętajmy, że w szkoleniu piłkarskim mecz z innym zespołem nie jest efektem naszej pracy. Jest częścią procesu szkoleniowego. Ogromnym błędem jest wymaganie od naszych zawodników rozwiązań taktycznych, których nigdy wcześniej nie realizowaliśmy na zajęciach, albo rozwiązań nad którymi nie pracujemy w danym cyklu treningowym. Dla przykładu wyobraźmy sobie grupę młodzika młodszego, która przez cały miesiąc, w fazie atakowania, nauczała i doskonaliła atak środkiem pola. Zespół taktykę w małych grupach realizuje dopiero od miesiąca, ponieważ jest świeżo po opuszczeniu kategorii wiekowej orlika. Nasz zespół udał się na prestiżowy turniej. Trener (ironicznie taktyk) zauważył, że najbliższy mecz stoczy z drużyną, która ma dużo niższą średnią wzrostu niż jego zespół. Trener w odprawie przedmeczowej pokazuje swoim zawodnikom jak mają rozwiązać atak z wykorzystaniem bocznych sektorów boiska, zakończony dośrodkowaniem, najlepiej na głowę napastnika, który jest oczywiście najwyższy w drużynie. Czy możliwe jest aby zawodnicy wykonali plan taktyczny trenera? Nauczanie i doskonalenie taktyki wymaga powtarzania danej czynności. Zawodnicy muszą przeżyć i rozwiązać daną sytuację tysiące razy zanim będziemy mogli wymagać od nich zrozumienia zachowania w danym fragmencie gry.

Odprawa przedmeczowa oraz odprawa w przerwie meczu są bardzo ważnym narzędziem w pracy trenera. Trenerzy potrafią bardzo efektywnie wykorzystać ten czas aby pomóc drużynie w zwycięstwie z przeciwnikiem. Pamiętajmy jednak, że odprawa w piłce seniorskiej to coś innego niż rozmowa z zawodnikami przed meczem w młodszych kategoriach wiekowych. Zanim coś powiemy do swoich zawodników zastanówmy się czy jest to dla nich pomocne i czy ma to spójność z tym co realizujemy na treningach.